Schapendoes.nl Gezondheid

Gezondheid

De Vereniging heeft, zoals beschreven in de statuten, onder andere ten doel:

-het instandhouden en verbeteren van het ras ‘Schapendoes’;
-het bevorderen van de gezondheid en het welzijn van de tot dit ras behorende honden; en het bestrijden en voorkomen van erfelijke gebreken;

Dit tracht de VNS te bereiken door onder meer:
-het houden van vergaderingen en het organiseren van lezingen op kynologisch
gebied;
-het organiseren van exposities;
-het geven van voorlichting over de aankoop, het houden, fokken en opvoeden van
schapendoezen;
-het opstellen van plannen ter bestrijding van erfelijke gebreken binnen het ras en
het treffen van maatregelen ter uitvoering van die plannen;
-het registreren van uitslagen van onderzoeken van tot het ras ‘Schapendoes’
behorende honden betreffende gezondheid en welzijn;
-het deelnemen aan het overleg binnen de georganiseerde kynologie.

Via onderstaande items kunt u algemene informatie vinden over gezondheid bij de Schapendoes. Ook staat er veel beschreven op de ledenpagina’s.

Iedere Schapendoes waarmee gefokt gaat worden moet 2 oogonderzoeken ondergaan.

  1. Het ECVO-onderzoek is één jaar geldig.
  2. De PRA Gentest behoeft maar éénmaal plaats te vinden.

ECVO OOGONDERZOEK

Gedetailleerde informatie over het ECVO (European College of Veterinary Ophthalmologists) oogonderzoek en vooral ook wat voor regels er worden gehanteerd kunt u vinden op de site van de Raad van Beheer onder “Oogonderzoek”.  De namen en adressen van de verschillende oogspecialisten die door de ECVO erkend zijn vindt u ook op de site van de Raad van Beheer.

De VNS volgt de adviezen van de ECVO specialisten, zoals beschreven in het ECVO Manual, hoofdstuk 8: The Veterinary ophthalmologists’ advice met betrekking tot de fokkerij. Via de link kunt u het thans geldende hoofdstuk 8 downloaden.

GPRA GENTEST

Directe gentest beschikbaar voor gPRA bij de Schapendoes

De mutatie die verantwoordelijk is voor PRA (progressieve retina atrofie) bij de Schapendoes is enige tijd geleden al gevonden. Het Expertise Centrum Genetica Gezelschapsdieren (ECGG) in Utrecht voert deze test uit. Het ECGG geeft de testresultaten van alle door hen geteste Schapendoezen door aan de Schapendoes rasverenigingen. De diagnostiek is nagenoeg 100% nauwkeurig. Voor fokdoeleinden kunnen heterogene individuen (dragers +-), normaal gezonde genotypen (homozygoot ++) en lijders (homozygoot mutant –) betrouwbaar worden onderscheiden. De rekening voor het onderzoek wordt u tezamen met de uitslag toegezonden. Het ECGG biedt ook de mogelijkheid om naast de gPRA-test gelijktijdig een DNA-profiel aan te vragen. In deze links vindt u een onderzoeksformulier dat u kunt invullen.

Formulier_gPRA_Utrecht

Overhandig het formulier aan uw dierenarts. De dierenarts leest met een chipreader de microchip van uw hond uit om te controleren of het chipnummer overeenkomt met het nummer op de stamboom van de voor de test aangeboden hond. Voor een goed resultaat is voorkeur om de test te doen met bloedmonsters. Hiervoor graag een EDTA-buisje bloed insturen, met 2 tot 4 ml bloed. Elk buisje moet voorzien zijn van een sticker met daarop het chipnummer en de naam van de hond. Indien bloedafname echt niet lukt, kunt u ook minimaal 2 swabs inzenden, hier zijn echter extra kosten aan verbonden. De monsters hoeven niet gekoeld te worden, maar moeten wel direct verzonden worden. De buisjes moeten goed verpakt worden om breuk te voorkomen (enveloppe bekleed met plastic noppenfolie).  Het ECGG gaat de aangeboden testen verzamelen en periodiek verwerken, hou daarom rekening met een wachttijd voordat de uitslag bekend is. De test moet minimaal 2 maanden voor een verwachte dekking ingestuurd worden.

Verder meesturen:

  • Een kopie van de stamboom.
  • Het ingevulde en ondertekende onderzoek formulier.

Alles samen verzenden naar:

DNA diagnostics
UVDL
Postbust 85422
3508 AK Utrecht

Waarom bloed en geen swabs zoals in het verleden?

Het eerste laboratorium Bochum heeft sinds het begin van de research naar gPRA het DNA van alle door hen geteste honden in een DNA-bank opgeslagen. Dit DNA is beschikbaar voor eventueel verder onderzoek, maar voor toekomstige research naar eventuele andere afwijkingen bij de Schapendoes minder geschikt dan vol bloed. Het tweede laboratorium Biofocus heeft ook materiaal opgeslagen. Nu biedt het ECGG, naast de gPRA test, ook de gelegenheid om van alle geteste honden het toegezonden bloed op te slaan (kosten inbegrepen in de testprijs). We werken eraan om al het in het verleden verzamelde materiaal op 1 centrale plek op te slaan. Met dit bloed kan veel beter onderzoek gedaan worden naar andere mogelijk erfelijke afwijkingen . In bloed zit niet alleen het DNA van de hond, maar ook veel andere stoffen, die informatie kunnen verschaffen bij toekomstige research. Om goede research te kunnen doen is veel DNA nodig.

Bij een swab bestaat het risico dat er niet voldoende slijmvliesweefsel op zit of dat de swabs besmet raken door bijvoorbeeld schimmel of tijdens de afname door aanraking met de vingers. Dan is er te weinig celmateriaal aanwezig en kan er onvoldoende DNA worden geïsoleerd. Het uitvoeren van de test kan daardoor onmogelijk worden en dan zijn een nieuwe monsterafname en nieuwe test (met bijbehorende kosten) noodzakelijk.

Criteria gPRA lijst ‘Free due to birth’

In Nederland geboren honden (geboren na 1-6-2014):

Wat is er nodig om een in Nederland geboren Schapendoes op de ‘free due to birth’ lijst voor gPRA te plaatsen. Eisen Vereniging de Nederlandse Schapendoes:

-Kopie van de stamboom van de Schapendoes, die op deze lijst geplaatst wil worden.

Formulier gPRA Free Due To Birth Lijst

Toelichting:

Om op de lijst geplaatst te worden moet de Schapendoes een nakomeling zijn van bewezen gPRA vrije ouderdieren.

Dit betekent dat:

– de beide ouderdieren via de directe gentest voor gPRA bewezen vrij zijn van PRA (++ of N/N ). Alleen testen van Bochum of Biofocus kunnen worden geaccepteerd.

– dat middels DNA afstammingsprofielen van ouderdieren en nakomeling vast staat dat de ouderdieren de ouderdieren zijn.

Sinds er met DNA afstammingsprofielen gewerkt wordt staat er op de NHSB-stamboom van de nakomelingen: ‘Vader en moeder geverifieerd door middel van DNA’

  1. De Raad van Beheer heeft de bewezen afstamming onderzocht en gecheckt. Dubbele checks vanuit de VNS/Doesdata is onnodig.
  2. De lijst met gPRA uitslagen wordt periodiek door Biofocus verstrekt. Deze uitslagen worden verwerkt in DD. Ouderdieren zijn ten tijde van een nest minimaal 2 jaar oud, en worden voor een eerste dekking getest. De gegevens van van de ouderdieren zijn op het moment dat een nakomeling zich meldt voor de ‘Free due to birth’ lijst verwerkt in DD*.

*in geval de gPRA uitslagen van (een van) de ouderdieren ontbreken in Doesdata, zullen deze alsnog moeten worden aangeleverd.

Buiten Nederland geboren honden (en honden geboren in Nederland vóór 1-6-2014):

Het volgende is nodig om een Schapendoes uit deze categorie op de ‘free due to birth’ lijst te plaatsen. Eisen Vereniging de Nederlandse Schapendoes:

-DNA afstammingsprofiel van vader, moeder en de Schapendoes die op de lijst wil worden geplaatst. *

*In geval de gPRA uitslagen van (een van) de ouderdieren ontbreken in Doesdata, zullen deze alsnog moeten worden aangeleverd.

ATTENTIE: zodra één of beide ouders niet zelf getest zijn ofwel één van beide ouders drager is (+- of N/PRA) kan de Schapendoes niet op de lijst ‘Free due to birth’ worden geplaatst maar moet zelf getest worden.

Lijst per 20-12-2022

DOGS PRA CLEAR DUE TO BIRTH (++dtb) Pedigreeno. Male/female PRA genotype Date parentage report Test result/date Country
Nature Paisible, Reevah Bodhly’s Heart LOSH 1281427  F  + +dtb 10/02/2019 Belgium
Bam Bam Samsalabims A Lot of Bubbles NHSB 3019236 F  + +dtb 19/11/2015 Netherlands
Belle Does, Maxi Ginger Ma NHSB 3104390 F  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Belle Does, Manks Wa Aait Pröttel ma NHSB 3104389 F  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Belle Does, Mèche ma NHSB 3104385 M  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Belle Does, Mila ma NHSB 3104387 F  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Bonte Boelenham, Ruud Jintho v.d. NHSB 3060628 M  + +dtb 30/12/2016 Netherlands
Broeshopper’s Elfi Toetje NHSB 3034780 F  + +dtb 22/04/2016 Netherlands
Buffing Rekkamies-Ransu FI 47826/12 M  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rentukka FI 47830/12 F  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Repsikka-Rane FI 47827/12 M  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rinkeli FI 47831/12 F  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rosamunda FI 47833/12 F  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rosmariini FI 47834/12 F  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rosvo-Roope FI 47825/12 M  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rumpali-Remu FI 47828/12 M  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Rusina FI 47832/12 F  + +dtb 26/02/2013 Finland
Buffing Ruska Quibus FI 47829/12 F  + +dtb 26/02/2013 Finland
Deerne Dartel, Hopla Hebe v. NHSB 2983829 F  + +dtb 21/01/2015 Netherlands
Does van Reurik, Dufy Yanco NHSB 2989961 F  + +dtb 04/03/2015 Netherlands
Does van Reurik, Ieniemienie Max NHSB 3151017 M  + + dtb 23/05/2019 Netherlands
Does van Reurik, Ik Ben Puzzel NHSB 3151015 M  + +dtb 23/05/2019 Netherlands
Doezenhöfke, Gaidima Ms Didy v. Os NHSB 2993449 F  + +dtb 31/03/2015 Netherlands
Doezenhöfke, Imani-Rim van Ös NHSB 3030855 M  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Escaut Vivant, Ginger d’ NHSB 3002726 F  + +dtb 17/08/2015 Netherlands
Elsan’s Nust, Mien Moat Dory v. NHSB 3007956 F  + +dtb 28/08/2015 Netherlands
Elsan’s Nust, Mien Moat Floor v. NHSB 3007957 F  + +dtb 28/08/2015 Netherlands
Elsan’s Nust, Mien Moat Lizzy v. NHSB 3007961 F  + +dtb 28/08/2015 Netherlands
Elsan’s Nust, Mien Moat Simmer v. NHSB 3007955 M  + +dtb 28/08/2015 Netherlands
Elsan’s Nust, Mien Moat Woezz v. NHSB 3007959 F  + +dtb 28/08/2015 Netherlands
Frisadora, Abbou Ring-Ma v.d. NHSB 3094893 M  + +dtb 24/10/2017 Netherlands
Funny Future, Andor of the NHSB 3015987 M  + +dtb 04/09/2016 Netherlands
Haskerhûs, Balou Lyra v.h. NHSB 3041736 M  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Beau Lyra v.h. NHSB 3041741 F  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Bijou Lyra v.h. NHSB 3041740 F  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Boghi Lyra v.h. NHSB 3041737 M  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Bonny Lyra v.h. NHSB 3041742 F  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Boyke Lyra v.h. NHSB 3041738 M  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Buddy Lyra v.h. NHSB 3041739 M  + +dtb 16/06/2016 Netherlands
Haskerhûs, Cadiz Tara v.h. NHSB 3048752 M  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Caya Tara v.h. NHSB 3048755 F  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Cayenne Tara v.h. NHSB 3048749 M  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Chanel Tara v.h. NHSB 3048754 F  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Chiva Tara v.h. NHSB 3048756 F  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Chynouk Tara v.h. NHSB 3048750 M  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Cyrano Tara v.h. NHSB 3048751 M  + +dtb 06/08/2016 Netherlands
Haskerhûs, Daisy Osiris v.h. NHSB 3058214 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Dayan Osiris v.h. NHSB 3058211 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Dibah Osiris v.h. NHSB 3058217 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Diva Osiris v.h. NHSB 3058218 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Domino Osiris v.h. NHSB 3058216 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Duke Osiris v.h. NHSB 3058212 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Dusty Osiris v.h. NHSB 3058215 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Dylan Osiris v.h. NHSB 3058213 F  + +dtb 18/11/2016 Netherlands
Haskerhûs, Elco Vay v.h. NHSB 3092273 M  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Elton Vay v.h. NHSB 3092274 M  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Eram Vay v.h. NHSB 3092275 M  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Eri Vay v.h. NHSB 3092277 F  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Erin Vay v.h. NHSB 3092278 F  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Esra Vay v.h. NHSB 3092276 F  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Ezrah Vay v.h. NHSB 3092272 M  + +dtb 05/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Falco Tara v.h. NHSB 3094753 M  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Famke Tara v.h. NHSB 3094762 F  + +dtb 28/08/2017 N/N, 19-8-2019 Netherlands
Haskerhûs, Farno Tara v.h. NHSB 3094754 M  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Fedde Tara v.h. NHSB 3094757 M  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Femke Tara v.h. NHSB 3094761 F  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Figaro Tara v.h. NHSB 3094758 M  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Fleur Tara v.h. NHSB 3094759 F  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Floor Tara v.h. NHSB 3094760 F  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Floyd Tara v.h. NHSB 3094755 M  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Haskerhûs, Fokke Tara v.h. NHSB 3094756 M  + +dtb 28/08/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Dálida Besos v. NHSB 3075183 F  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Dante de Besos v. NHSB 3075177 M  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Daraya de Besos v. NHSB 3075182 F  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Dinda de Besos v. NHSB 3075181 F  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Divini Besos v. NHSB 3075180 F  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Djaya de Besos v. NHSB 3075184 F  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Duarte de Besos v. NHSB 3075179 M  + +dtb 09/05/2017 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Èlata Diròsa v. NHSB 3050851 F  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Elvira Diròsa v. NHSB 3100507 F  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Emelda Diròsa v. NHSB 3100506 F  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Emilio Diròsa v. NHSB 3100500 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Balu Diròsa v. NHSB 3100499 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Ès Caia Diròsa v. NHSB 3050852 F  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Ès Dado Diròsa v. NHSB 3050848 M  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Dalí Diròsa v. NHSB 3100503 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Dara Diròsa v. NHSB 3100508 F  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Ès Ergo Diròsa v. NHSB 3050849 M  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Goya Diròsa v. NHSB 3100504 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Miro Diròsa v. NHSB 3100501 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Niño Diròsa v. NHSB 3100505 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Es Paco Diròsa v. NHSB 3100502 M  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Ès Zack Diròsa v. NHSB 3050847 M  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Èsteve Diròsa v. NHSB 3050850 M  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Èvita Diròsa v. NHSB 3050853 F  + +dtb 15/09/2016 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Habil de Besos v. NHSB 3140988 M  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Habla de Besos v. NHSB 3140994 F  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Hacho de Besos v. NHSB 3140989 M  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Hbalu de Besos v. NHSB 3140992 M  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Hniña de Besos v. NHSB 3140993 F  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Hogar de Besos v. NHSB 3140990 M  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Honra de Besos v. NHSB 3140995 F  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Humor de Besos v. NHSB 3140991 M  + +dtb 20/11/2018 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Igabo de Djaya v. NHSB 3224354 M  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Igone de Djaya  v. NHSB 3224359 F  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Iguía de Djaya v. NHSB 3224361 F  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Ikxep de Djaya v. NHSB 3224358 M  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Iñaki de Djaya v. NHSB 3224355 M  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Iñigo de Djaya v. NHSB 3224356 M  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Iriña de Djaya v. NHSB 3224360 F  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Ivano de Djaya v. NHSB 3224357 M  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaeckens Cocó, Izbel de Djaya v. NHSB 3224362 F  + +dtb 30/03/2021 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Madiba Diròsa v. NHSB 2996699 M  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Maduro Diròsa v. NHSB 2996698 M  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Maité Diròsa v. NHSB 2996702 F  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Marisa Diròsa v. NHSB 2996701 F  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Martí Diròsa v. NHSB 2996697 M  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Masha Diròsa v. NHSB 2996703 F  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Mauro Diròsa v. NHSB 2996700 M  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Midado Diròsa v. NHSB 2996696 M  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Hoefflaecken’s Cocó, Midón Diròsa v. NHSB 2996695 M  + +dtb 22/05/2015 Netherlands
Korte Toren, Floor Lotje Noortje v.d. NHSB 3222320 F  + +dtb 12/03/2021 Netherlands
Korte Toren, Floor Phoebe Noortje v.d. NHSB 3224276 F  + +dtb 26/03/2021 Netherlands
Korte Toren, Floris Dibes Noortje v.d. NHSB 3222317 M   + +dtb 12/03/2021 Netherlands
Korte Toren, Floris Jamie Noortje v.d. NHSB 3222318 M  + +dtb 12/03/2021 Netherlands
Korte Toren, Floris Yoep Noortje v.d. NHSB 3222319 M  + +dtb 12/03/2021 Netherlands
Korte Toren, Jack Janus Teuntje v.d. NHSB 3229182 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Jack Jelle Teuntje v.d. NHSB 3229184 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Jack Jix Teuntje v.d. NHSB 3229185 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Jack Jip Teuntje v.d. NHSB 3229186 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Jack Joppe Teuntje v.d. NHSB 3229187 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Jacky Fien Teuntje v.d. NHSB 3229187 F  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Pastis Eefje v.d. NHSB 2986952 F  + +dtb 06/02/2015 Netherlands
Korte Toren, Pernod Eefje v.d. NHSB 2986951 M  + +dtb 06/02/2015 Netherlands
Korte Toren, Pinot Makker Eefje v.d. NHSB 2986950 M  + +dtb 06/02/2015 Netherlands
Korte Toren, Qiqi Femke v.d. NHSB 3002116  F  + +dtb 26/06/2015 Netherlands
Korte Toren, Quast Femke v.d. NHSB 3002111 M  + +dtb 26/06/2015 Netherlands
Korte Toren, Quebbel Femke v.d. NHSB 3002115 F  + +dtb 26/06/2015 Netherlands
Korte Toren, Quibus Femke v.d. NHSB 3002112 M  + +dtb 26/06/2015 Netherlands
Korte Toren, Quint Femke v.d. NHSB 3002113 M  + +dtb 26/06/2015 Netherlands
Korte Toren, Quispel Femke v.d. NHSB 3002114 F  + +dtb 26/06/2015 Netherlands
Korte Toren, Tabbe Eefje v.d. NHSB 3030350 M  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Korte Toren, Teuntje Eefje v.d. NHSB 3030351 F  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Korte Toren, Tibby Eefje v.d. NHSB 3030353 F  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Korte Toren, Tinus Eefje v.d. NHSB 3030349 M  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Korte Toren, Trijntje Eefje v.d. NHSB 3030352 F  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Korte Toren, Twirre Eefje v.d. NHSB 3030354 F  + +dtb 15/03/2016 Netherlands
Korte Toren, Wampie Femke v.d. NHSB 3078080 F  + +dtb 07/06/2017 Netherlands
Korte Toren, Wikke Femke v.d. NHSB 3078081 F  + +dtb 07/06/2017 Netherlands
Korte Toren, Witse Femke v.d. NHSB 3078076 M  + +dtb 07/06/2017 Netherlands
Korte Toren, Wubbe Femke v.d. NHSB 3078077 M  + +dtb 07/06/2017 Netherlands
Korte Toren, Wybe Femke v.d. NHSB 3078079 M  + +dtb 07/06/2017 Netherlands
Korte Toren, Wytze Femke v.d. NHSB 3078078 M  + +dtb 07/06/2017 Netherlands
Korte Toren, Xafine Femke v.d. NHSB 3122647 F  + +dtb 02/08/2018 Netherlands
Korte Toren, Xalander Femke v.d. NHSB 3122645 M  + +dtb 02/08/2018 Netherlands
Korte Toren, Xanne Femke v.d. NHSB 3122648 F  + +dtb 02/08/2018 Netherlands
Korte Toren, Xantippe Femke v.d. NHSB 3122649 F  + +dtb 02/08/2018 Netherlands
Korte Toren, Xanty Femke v.d. NHSB 3122650 F  + +dtb 02/08/2018 Netherlands
Korte Toren, Xieniks Femke v.d. NHSB 3122646 F  + +dtb 02/08/2018 Netherlands
Korte Toren, Zero Teuntje v.d. VDH/IGS 21/063Ü3167 M  + +dtb 24/03/2022 Germany
Korte Toren, Zieniks Teuntje v.d. NHSB 3177408 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Ziezo Teuntje v.d. NHSB 3177405 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Korte Toren, Zippy Teuntje v.d. NHSB 3177407 M  + +dtb 24/03/2022 Netherlands
Liesche Lande, Aafke Jet v.d. NHSB 3020221 F  + +dtb 24/12/2015 Netherlands
Liesche Lande, Aemon Boef v.d. NHSB 3020216 M  + +dtb 24/12/2015 Netherlands
Liesche Lande, Ageeth Jet v.d. NHSB 3020218 F  + +dtb 24/12/2015 Netherlands
Liesche Lande, Anneke Jet v.d. NHSB 3020219 F  + +dtb 24/12/2015 Netherlands
Liesche Lande, Antje Jet v.d. NHSB 3020220 F  + +dtb 24/12/2015 Netherlands
Liesche Lande, Apeulonia Jet v.d. NHSB 3020217 F  + +dtb 24/12/2015 Netherlands
Liesche Lande, Beertje Jet v.d. NHSB 3077253 F  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Liesche Lande, Bepke Jet v.d. NHSB 3077255 F  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Liesche Lande, Bien Jet v.d. NHSB 3077254 F  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Liesche Lande, Boffert Binke v.d. NHSB 3077251 M  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Liesche Lande, Bram Binke v.d. NHSB 3077250 M  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Liesche Lande, Bregje Jet v.d. NHSB 3077252 F  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Liesche Lande, Brocante Jet v.d. NHSB 3077256 F  + +dtb 06/06/2017 Netherlands
Ma Belle Does, Manks wa Aait Pröttel NHSB 3104389 F  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Ma Belle Does, Maxi NHSB 3104390 F  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Ma Belle Does, Mèche NHSB 3104385 M  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Ma Belle Does, Mila NHSB 3104387 F  + +dtb 06/02/2018 Netherlands
Meer en Vaart, Jelle Charlie v. NHSB 2997424 M  + +dtb 23/06/2015 Netherlands
Meer en Vaart, Jeltje Clara v. NHSB 2997427 F  + +dtb 23/06/2015 Netherlands
Mischief in Motion’s Fly Floz Siep NHSB 3099393 M ++dtb 18/12/2017 Netherlands
Mischief in Motion’s Fun Floz Flynn NHSB 3099395 F  + +dtb 18/12/2017 Netherlands
Mischief in Motion’s Lili NHSB 3167452 F  + +dtb 10/10/2019 Netherlands
Molengat, Xelly Nyssa v.h. NHSB 3072099 F  + +dtb 15/06/2017 Netherlands
Molengat, Xibit Nyssa v.h. NHSB 3072097 M  + +dtb 15/06/2017 Netherlands
Molengat, Yasmijn Liselotte v.h. NHSB 3085755 F  + +dtb 17/08/2017 Netherlands
Olde Grise, Nozem Jari de NHSB 3008071 M  + +dtb 18/08/2015 Netherlands
Ons Vrolijk Doesje Jara Isa Prins NHSB 3101384 F  + +dtb 04/01/2018 Netherlands
Ons Vrolijk Doesje Jeetje Isa Prins NHSB 3101382 F  + +dtb 05/01/2018 Netherlands
Parel van Vreeswijk, Betoos Goos NHSB 3117886 M  + +dtb 06/06/2018 Netherlands
Rietveldsche Vaart, Yammie van de NHSB 3079096 M  + +dtb 15/06/2017 Netherlands
Schaope Dobbe, Malte v.d. NHSB 3052841 M  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Marije’s Famke v.d. NHSB 3052849 F  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Meindert v.d. NHSB 3052842 M  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Meint v.d. NHSB 3052846 M  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Melis v.d. NHSB 3052843 M  + +dtb 20/09/2016 N/N, 14-03-2019 Netherlands
Schaope Dobbe, Mellom v.d. NHSB 3052848 M  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Menkes v.d. NHSB 3052844 M  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Metze v.d. NHSB 3052847 M  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Minke v.d. NHSB 3052850 F  + +dtb 20/09/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Nalle v.d. NHSB 3058088 M  + +dtb 23/11/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Nanne v.d. NHSB 3058091 M  + +dtb 23/11/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Neeltsje v.d. NHSB 3058092 T  + +dtb 23/11/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Nikele v.d. NHSB 3058089 M  + +dtb 23/11/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Nykle v.d. NHSB 3058087 M  + +dtb 23/11/2016 Netherlands
Schaope Dobbe, Nys v.d. NHSB 3058090 M  + +dtb 23/11/2016 Netherlands
Seven Aeren, Falco Banjer v.d. NHSB 3062820 M  + +dtb 06/01/2017 Netherlands
Seven Aeren, Foppe v.d. NHSB 3062821 M  + +dtb 06/01/2017 Netherlands
Sprengelberg, Pacha-Loes v.d. NHSB 3086759 F  + +dtb 18/08/2017 Netherlands
Strutje, Alex Bijou v.’t NHSB 3101712 M  + +dtb 27/12/2017 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Fozzy Bouke v. NHSB 3062203 M  + +dtb 22/02/2017 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Funs v. NHSB 3062204 M  + +dtb 22/02/2017 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Gina l’Amorosa v. NHSB 3104804 F  + +dtb 13/07/2018 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Go Borre v. NHSB 3104798 M  + +dtb 05/02/2018 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Graaf Dapper v. NHSB 3104799 M  + +dtb 05/02/2018 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Gravin Merle v. NHSB 3104802 F  + +dtb 05/02/2018 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Grietje Pip v. NHSB 3104802 F  + +dtb 05/02/2018 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Grisü Vilamia v. NHSB 3104801 M  + +dtb 05/02/2018 Netherlands
Wietse Sebastiaan, Hoppa Huppie v. NHSB 3166075 F  + +dtb 24/09/2019 Netherlands
Wodan’s Lotje, Snoebel NHSB 2985840 M  + +dtb 09/03/2015 Netherlands
XHAAI, Ilse NHSB 3111142 F  + +dtb 01/02/2018 Netherlands
XSCHM2, Yannes NHSB 2989673 M  + +dtb 20/02/2015 Netherlands
XVELA, Bente NHSB 3003418 F  + +dtb 07/07/2015 Netherlands
XVELA, Bikkel NHSB 3003416 M  + +dtb 07/07/2015 Netherlands
XVELA, Britanya NHSB 3003420 F  + +dtb 07/07/2015 Netherlands
XVELA, Britt NHSB 3003419 F  + +dtb 07/07/2015 Netherlands
XVELA, Briza NHSB 3003417 F  + +dtb 07/07/2015 Netherlands
XWITM, Lana NHSB 2983299 F  + +dtb 19/01/2016 Netherlands
XWITM, Liz NHSB 2983298 F  + +dtb 19/01/2016 Netherlands
XWITM, Luuk NHSB 2983296 M  + +dtb 19/01/2015 Netherlands

De Vereniging de Nederlandse Schapendoes krijgt regelmatig vragen over diverse beschikbare DNA testen bij verschillende laboratoria. Genetische testen voor huisdieren, er komen er dagelijks velen bij. Honderdduizenden dieren worden getest door hun baasjes, die dat doen uit liefde en zorg voor hun huisdier.

 

 

Maar veel van deze testen zijn rasspecifiek en worden niettemin voor alle rassen aangeboden. Veel van deze testen zijn gebaseerd op kleine studies met weinig numeriek bewijs, en de nauwkeurigheid is vaak niet gevalideerd. Ook de zekerheid dat de testen voor alle hondenrassen gelden is niet gevalideerd.

Veel dierenartsen weten onvoldoende over dit soort testen en kunnen daarom bezorgde eigenaren niet goed adviseren. Dat is begrijpelijk; een dierenarts is geen geneticus. Maar het is daarom wél zorgelijk dat genetische testen zo’n enorme vlucht lijken te nemen.

Het bestuur en de Fac van de VNS onderschrijven het standpunt van de Scientific Committee van de Nordic Kennel Union (NKU/VK). Zij hebben een helder statement over DNA testen gepubliceerd, en wij delen dit hierbij:

Informatie en beleid van het Wetenschappelijk Comité van de Nordic Kennel Unie (NKU/VK) met betrekking tot het gebruik van genetische tests in de hondenfokkerij

De beschikbaarheid van genetische tests voor verschillende ziekten bij honden is de laatste jaren sterk toegenomen. Voor fokkers en hondenbezitters is het nut en de nauwkeurigheid van deze tests vaak moeilijk in te schatten. Hoewel DNA-tests nieuwe mogelijkheden bieden als instrument voor het fokken, brengen ze ook nieuwe vragen en uitdagingen met zich mee. Het feit dat een genetische test beschikbaar is voor een ziekte in een ras betekent niet automatisch dat de test nauwkeurig is of geschikt is om te gebruiken als basis voor fokbeslissingen.

Het Wetenschappelijk Comité van de Nordic Kennel Unie (NKU/VK) wil benadrukken dat genetische tests bij honden met gezond verstand en voorzichtigheid moeten worden gebruikt. De volgende punten moeten dienen als richtlijn voor fokkers en hondenbezitters in de Scandinavische landen met betrekking tot het gebruik van genetische tests.

Genetische tests – mogelijkheden en uitdagingen

De sequencing van het hondengenoom in 2005 markeerde het begin van een snelle ontwikkeling van genetische tests voor verschillende aandoeningen bij honden. Vandaag de dag leveren laboratoria wereldwijd DNA-tests voor tal van ziekten, maar ook voor kleuren en enkele andere kenmerken.

Een genetische test kan worden uitgevoerd op elk moment tijdens het leven van de hond, en hoeft slechts een keer te worden gedaan, omdat het resultaat niet zal veranderen in de tijd. Genetische tests voor aandoeningen die worden veroorzaakt door een enkele mutatie, d.w.z. autosomaal recessieve ziekten, maken het mogelijk om te beoordelen of een hond naar verwachting klinisch wordt aangetast door een specifieke ziekte, voordat de symptomen zijn verschenen. Men kan ook zien of de hond de ziektemutatie draagt (d.w.z. een heterozygote drager is), en dus waarschijnlijk het ziekte-allel op zijn nakomelingen zal overdragen. Deze kennis is met name van belang voor ziekten die moeilijk te diagnosticeren zijn, laat in het leven ontstaan en/of van groot klinisch belang zijn in het betreffende ras of de betreffende rassen.

De beschikbaarheid van genetische tests maakt een verbeterde selectie tegen verschillende ziekten mogelijk. Dankzij deze nieuwe technologie kunnen honden die vermoedelijk drager zijn van ziekte-allelen worden getest en hoeven zij niet op onzekere gronden te worden uitgesloten van de fokkerij. Dragers kunnen zelfs worden gebruikt voor de fokkerij, als ze worden gedekt door een hond die vrij is van de ziektemutatie. Bovendien lopen twee dragers geen risico om per ongeluk te worden gedekt, waardoor getroffen nakomelingen worden vermeden. Genetische tests kunnen dierenartsen ook helpen bij het diagnosticeren van verschillende ziekten.

Tot nu toe klinkt het goed. Er zijn echter veel verzwarende omstandigheden die vragen om bedachtzaamheid en in sommige gevallen scepsis. Niet alle aangeboden genetische testen kunnen als betrouwbaar en/of geschikt worden beschouwd om in een fokprogramma te worden geïmplementeerd. Het gebruik van een DNA-test die niet nauwkeurig of toepasbaar is in een ras kan ertoe leiden dat potentiële fokdieren ten onrechte worden uitgesloten. Of erger nog, een hond kan ten onrechte als vrij van een ziektemutatie worden beoordeeld.

Er zijn verschillende mogelijke redenen waarom een genetische test niet betrouwbaar of toepasbaar is. De genetische achtergrond van de ziekte kan complexer zijn dan door de test wordt beschouwd of gedetecteerd (bv. met bijkomende genen en/of omgevingsfactoren), wat kan leiden tot een discrepantie tussen het genotype (het testresultaat) en het fenotype (de klinische status) van een hond. Bovendien kan de test voor een of enkele rassen worden gevalideerd, maar niet voor andere rassen. De test kan ook irrelevant zijn in de zin dat de ziekte niet voorkomt, of zeer zeldzaam is, in het betreffende ras. Het toepassen van een test die irrelevant of onnauwkeurig is, kan ertoe leiden dat de aandacht wordt afgeleid van belangrijkere zaken met betrekking tot gezondheid en welzijn.

NKU/VK wil benadrukken dat het belang van een genetische test moet worden beoordeeld in relatie tot andere aspecten, zoals andere ziekten, die deel uitmaken van het fokdoel voor een specifiek ras. Anders bestaat het risico dat er te veel aandacht wordt besteed aan aandoeningen die gemakkelijk te “meten” en te registreren zijn. Het is daarom van groot belang dat in de algemene fokstrategie van elk ras duidelijk wordt aangegeven welke prioriteiten in de fokkerij moeten worden gesteld met betrekking tot alle kenmerken die in het fokdoel zijn opgenomen. De algemene gezondheidstoestand van de honden en de duurzaamheid op lange termijn met betrekking tot genetische variatie zijn belangrijke componenten in deze prioriteitstelling.

Niet het antwoord op alles

Voor veel erfelijke ziekten kunnen dezelfde of soortgelijke klinische symptomen worden veroorzaakt door diverse mutaties. Met andere woorden, de genetische achtergrond van wat normaal gesproken als dezelfde ziekte wordt beschouwd, kan verschillen. Dit kan voorkomen binnen een ras of over verschillende rassen heen. Zo kunnen er bijvoorbeeld genetische verschillen zijn tussen populaties van hetzelfde ras in verschillende landen.

Moleculaire genetische studies van verschillende ziekten bij honden richten zich meestal op één of enkele rassen. Wanneer de bevinding van een mutatie moet worden uitgevoerd op andere rassen dan die in de oorspronkelijke studie, zijn de resultaten vaak teleurstellend. De mutatie die een bepaalde ziekte bij het ene ras veroorzaakt, heeft niet noodzakelijkerwijs hetzelfde effect bij een ander ras. Zo is de oogziekte progressieve netvliesatrofie (PRA) een verzamelnaam voor verschillende vormen van netvliesatrofie, veroorzaakt door diverse mutaties. In sommige rassen, bijvoorbeeld de Golden Retriever, komen binnen dezelfde populatie verschillende vormen van PRA voor. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een hond die vrij is van de ene PRA-mutatie, drager is van of getroffen wordt door een andere vorm van PRA.

Het valideren van genetische tests is een complexe taak. Niet alleen eigenaren en fokkers, maar ook fokadviesmedewerkers en professionals kunnen moeite hebben met het vinden en interpreteren van wetenschappelijke informatie die nodig is om te beoordelen of een test al dan niet als betrouwbaar en nuttig kan worden beschouwd. Er zijn op dit moment geen regels om te voorkomen dat laboratoria tests op de markt brengen met weinig of geen bewijs van werkzaamheid of nauwkeurigheid. In veel gevallen is meer en betere informatie van de leveranciers van de tests nodig en moet deze worden geëist. Bovendien zou de internationale hondengemeenschap extra inspanningen moeten leveren om hondenfokkers en -eigenaren in dit opzicht te ondersteunen.

NKU/VK wil benadrukken dat een hond met klinische symptomen van een ernstige ziekte niet gebruikt mag worden voor de fokkerij, ongeacht het genetische testresultaat. De klinische gezondheidsstatus van de hond is in die zin altijd superieur aan de genetische status.

Bovendien ziet NKU/VK de noodzaak in van verdere inspanningen van de internationale hondengemeenschap om hondenfokkers en -eigenaren te ondersteunen met betrekking tot validatie en begeleiding bij het gebruik van genetische testen.

De erfelijkheid kan onduidelijk zijn

Veel van de aangeboden genetische tests zijn voor ziekten die op een eenvoudige autosomaal recessieve manier worden geërfd. Dit betekent dat de ziekte wordt veroorzaakt door een enkele mutatie, die in een homozygoot genotype (bij overerving van beide ouders) klinische symptomen van de ziekte zal veroorzaken. Genetische tests voor autosomaal recessieve aandoeningen zullen honden classificeren als vrij, drager of aangedaan. Een hond die als vrij is geclassificeerd vererft de ziekte niet van beide ouders. Hij zal dus niet worden beïnvloed door deze specifieke mutatie en er is geen risico op het doorgeven van de mutatie aan zijn nakomelingen. Een dragerhond heeft de mutatie van een van zijn ouders geërfd, dus is heterozygoot voor de mutatie. Deze hond zal zelf niet klinisch aangedaan zijn, maar kan de mutatie wel doorgeven aan zijn nakomelingen. Een genetisch aangetaste hond is homozygoot voor de mutatie en zal waarschijnlijk in de loop van de tijd klinische symptomen van de ziekte ontwikkelen.

Dankzij DNA-tests voor autosomaal recessieve aandoeningen is het mogelijk om dragerhonden te gebruiken in de fokkerij, mits ze gedekt zijn door een hond die vrij is van de mutatie. Dit vereist natuurlijk dat de test gevalideerd en nauwkeurig is. Om de prevalentie van de mutatie in de loop van de tijd te verminderen, dienen draaghonden voorzichtig te worden gebruikt in de fokkerij.

Desalniettemin hebben veel van de meest voorkomende ziekten bij honden een complexere genetische achtergrond, die beïnvloed wordt door verschillende genen en door de effecten op het milieu. Voor deze ziekten is de genetische achtergrond niet volledig begrepen. Hoewel één of meerdere mutaties met een groot effect op een complexe ziekte kunnen worden gevonden, zijn er ook andere modificerende genen en/of omgevingsfactoren die het fenotype beïnvloeden. Dit maakt het ingewikkelder om genetische tests voor kwantitatieve ziekten aan te bieden en te interpreteren.

Wanneer er een test bestaat voor een complex kenmerk, kan de mutatie (of mutaties) waarvoor wordt getest een verhoogd risico voor een specifieke aandoening inhouden; het is echter vaak niet duidelijk hoe hoog het risico op een klinische ziekte is. Verre van alle genetisch gemanipuleerde honden zullen klinische symptomen ontwikkelen. Bovendien geeft de test geen informatie over welke andere genetische risicofactoren de hond kan dragen, of in hoeverre ook omgevingsfactoren van invloed zijn op het fenotype.

Voor sommige van de genetische testen die gebaseerd zijn op mutaties die van invloed zijn op een kwantitatieve ziekte, of een ziekte met een ongedefinieerde vererving, is de zogenaamde penetrantie slechts 2-5%. Dit betekent dat een hond met de specifieke mutatie slechts een risico van 2-5% heeft op het vertonen van klinische symptomen van de ziekte.

In sommige gevallen is aangetoond dat ziekten waarvan aanvankelijk werd gedacht dat ze op een eenvoudige autosomaal recessieve manier werden vererfd, een complexere genetische achtergrond hebben.

Als fokker of hondeneigenaar kan het moeilijk zijn om informatie te vinden over de vererving van een specifieke ziekte of om te beoordelen of een genetische test voldoende gevalideerd is of niet. De informatie op de laboratoriumpagina kan een leidraad zijn. Als de vererving wordt beschreven als een onvolledige penetratie, of als het testresultaat voor genetisch aangetaste honden een verhoogd risico op ziekte zou impliceren, is voorzichtigheid geboden en wordt nader onderzoek, alvorens de test te gebruiken, aanbevolen.

Een duidelijk risico bij genetische tests voor ziekten waarbij de vererving nog niet volledig is begrepen, is dat potentiële fokdieren worden uitgesloten op basis van onzekere gronden, of dat de test individuen die vrij zijn van een ziekte waarvoor ze andere genetische risicofactoren zouden kunnen hebben, verkeerdelijk categoriseert. Bovendien kan de genenpool ernstig verkleind zijn als het geteste risico-allel frequent in de populatie voorkomt.

De algemene aanpak van NKU/VK is om het gebruik van genetische tests af te raden voor aandoeningen waarbij de vererving onduidelijk is. Tests voor ziekten die door vele genen worden beïnvloed, mogen alleen worden toegepast in gevallen waarin op basis van wetenschappelijke publicaties is vastgesteld dat de mutatie of mutaties een significant en welomschreven risico op ziekte met zich meebrengen, en op voorwaarde dat de aandoening klinisch relevant is voor het betreffende ras.

Combinatietesten voor verschillende ziekten

Een relatief nieuw fenomeen op de markt voor DNA-tests is het aanbieden van multi- of combinatietesten voor een grote verscheidenheid aan mutaties. Verschillende genetische testen voor verschillende ziekten en andere kenmerken worden gecombineerd in één testpakket, en dit wordt aangeboden aan fokgroepen of in sommige gevallen aan alle rassen. Zo krijgt de eigenaar of fokker genotyperesultaten voor hun hond voor wel een dozijn tot meer dan honderd verschillende mutaties.

Dit lijkt misschien een handige en kostenefficiënte manier om de meeste informatie over de genetische make-up van de hond te krijgen. Echter, de resultaten van deze multi-testen zijn vaak moeilijk te interpreteren en van een beperkte waarde, of zelfs misleidend, voor de fokkerij. Het moet worden benadrukt dat fokkers en eigenaren van dekreuen rekening moeten houden met het testresultaat in de fokkerij, zelfs als sommige van de opgenomen mutaties niet voldoende zijn gevalideerd of niet relevant zijn voor het betreffende ras. Daarom kunnen onnauwkeurige testresultaten of genotype-informatie voor irrelevante aandoeningen negatieve gevolgen hebben voor de genenpool en de ontwikkeling van andere kenmerken in het fokdoel. Bij sommige rassen, met name bij numeriek kleine populaties, kan het gebruik van deze multitests ernstige problemen opleveren bij het vinden van honden die overeenkomen met het genotype van alle opgenomen mutaties.

In het licht van het bovenstaande is NKU/VK terughoudend in het bevorderen van het gebruik van multi-test- en combinatietestpakketten die momenteel beschikbaar zijn. Dit standpunt is gebaseerd op de tekortkomingen in validatie en/of relevantie voor sommige van de mutaties in deze pakketten, evenals de mogelijke negatieve gevolgen voor het algemene fokdoel die een onkritisch gebruik van genetische tests waarschijnlijk zal veroorzaken. In plaats daarvan beveelt NKU/VK fokkers en hondeneigenaren aan om de specifieke mutatie(s) die relevant zijn voor het huidige ras te testen, mits deze testen worden gevalideerd.

Bovendien wil NKU/VK het belang benadrukken van fokkers en/of hondenbezitters die het nut en de nauwkeurigheid van een genetische test zorgvuldig evalueren voordat deze wordt uitgevoerd. Gebruik alleen tests die goed geëvalueerd zijn en voor aandoeningen die van klinische relevantie zijn in het ras. Geen enkele hond, of ander levend wezen, is volledig vrij van ziektemutaties. Onkritisch gebruik van DNA-tests kan in het ergste geval resulteren in negatieve effecten op de gezondheid en de genenpool van het ras. Neem contact op met uw rasvereniging voor meer informatie als u twijfelt.

Algemeen beleid met betrekking tot de toepassing van genetische tests in de hondenfokkerij

Op basis van bovenstaande informatie wil het Wetenschappelijk Comité van de Nordic Kennelunie (NKU/VK) de volgende algemene verklaring afleggen over de toepassing van genetische tests in de hondenfokkerij:

Genetische tests zijn een uitstekend instrument in de fokkerij voor een betere gezondheid van de hond, op voorwaarde dat de tests betrouwbaar en relevant zijn en dat ze verstandig worden gebruikt. Fokkers en hondeneigenaren dienen de voordelen en gevolgen van een genetische test zorgvuldig te evalueren voordat deze wordt toegepast. Een eenzijdige of overdreven aandacht voor de resultaten van een DNA-test kan leiden tot een verhoogd risico dat andere belangrijke aandoeningen of kenmerken over het hoofd worden gezien. Het Wetenschappelijk Comité van de NKU wil benadrukken dat het fokprogramma gebaseerd moet zijn op de prevalentie en de ernst van verschillende gezondheidskwesties, in plaats van op de beschikbaarheid van genetische tests. Als een ziekte geen klinisch probleem vormt in het ras en/of de aangeboden DNA-test niet gevalideerd of accuraat is, kan men beter afzien van het testen van de hond. Anders bestaat er een duidelijk risico om potentiële fokdieren uit te sluiten en zo de genetische variatie te verminderen, op basis van onzekere of valse gronden. Het is belangrijk om in gedachten te houden dat het fokken van honden over veel meer gaat dan over specifieke ziekten en dat genetische tests, ook al zijn het er vandaag de dag veel, niet het hele plaatje geven.

Sofia Malm, namens NKU/VK

De FAC werkt hard aan het compleet krijgen en houden van de gegevens van de populatie en vraagt hiervoor uw medewerking. Ons streven is onze database zo compleet mogelijk te maken en te houden. Meldingen worden gebruikt om de gezondheidstoestand van ons ras te bewaken, ten behoeve van de fokkerij en dus in het belang van onze ras.

Alleen met de medewerking van fokkers en eigenaren van Schapendoezen kunnen we eventuele gezondheidsproblemen tijdig in kaart brengen en hier eventueel lijn in zien.

Dat is ontzettend belangrijk voor ons fokbeleid. Wij zijn afhankelijk van uw informatie om onze gegevens zo compleet mogelijk te houden. Het is belangrijk dat deze gegevens van de eigenaren en/of fokker komen omdat deze gegevens anders niet gebruikt mogen worden.

Wij willen iedereen vragen ons te melden wanneer uw Schapendoes is overleden, ook al is dit al geruime tijd geleden.  Verder willen wij vragen eventuele problemen met de gezondheid van uw Schapendoes aan ons door te geven.

Help ons met elkaar te blijven genieten van een gezonde Schapendoes.

Melding Gezondheidsprobleem

Lader Bezig met laden...
EAD logo Duurt het te lang?
Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [123.50 KB]

Melding Overlijden

Lader Bezig met laden...
EAD logo Duurt het te lang?
Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Download [121.43 KB]